Η κάρτα ήχου ως χρονόμετρο (και όχι μόνο)

1. Εισαγωγή

Αυτό που πάντα προσπαθώ να μεταδόσω στους μαθητές μου είναι ότι ο πειραματισμός δεν είναι κάτι που αρχίζει και τελειώνει στους τέσσερεις τοίχους του σχολικού μας εργαστηρίου. Σε αρκετές μάλιστα περιπτώσεις ούτε καν αρχίζει εκεί λόγω της τραγικής έλλειψης των περισσότερων γυμνασίων σε υλικοτεχνικό εξοπλισμό. Στα λύκεια τα πράγματα είναι πολύ καλύτερα απο πλευράς εξοπλισμού, αλλά ο χρόνος για πειραματισμό στο σχολείο είναι πραγματικά λιγοστός. Συχνά λοιπόν δίνω στους μαθητές που ενδιαφέρονται περισσότερο (σε προαιρετική πάντα βάση) και κάποια πειραματική δουλειά που μπορεί να πραγματοποιηθεί και στο σπίτι με πολύ απλά υλικά ή με κάποιο απλό και δωρεάν λογισμικό. Απλά πειράματα όπως πχ το να μετρηθεί ο συντελεστής τριβής χρησιμοποιώντας ένα χάρακα και ένα κέρμα, να παρασκευαστεί ένα διάλυμα δείκτη (βλ. πχ εδώ) και χαρτάκια εκτίμησης του pH (βλ. πχ. εδώ), να μετρηθεί το ύψος ενός κτιρίου ή το βάθος ενός πηγαδιού με το πέταγμα μιας πέτρας, να μετρηθεί η περίοδος ενός εκκρεμούς και να μελετηθεί πως την επηρεάζει πχ η αλλαγή μιας παραμέτου όπως το μήκος του νήματος κλπ.

Όλοι σχεδόν οι μαθητές έχουν στο σπίτι τους έναν υπολογιστή εφοδιασμένο με ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο συλλογής δεδομένων. Αυτό δεν είναι άλλο από την κάρτα ήχου. Η πρώτη φορά που χρησιμοποίησα την κάρτα ήχου στο σχολικό εργαστήριο ήταν το σχολικό έτος 2007-2008 στη Γ΄Λυκείου (βλ. εδώ και εδώ), όπου αντικατέστησε τη γεννήτρια συχνοτήτων και τον παλομογράφο. Το κερδος σε χρόνο ήταν τεράστιο αλλά και αποφύγαμε τις περιττές για την ουσία του πράγματος λεπτομέρειες που αφορούν τη σύνδεση και τη χρήση των γεννητριών και των παλμογράφων, χώρια που γλιτώσαμε το δέος που προκαλούν στους μαθητές τα δεκάδες κουμπιά ενός παλμογράφου.

2. Το πρόβλημα

Εδώ θα περιγράψω μια άλλη εφαρμογή της κάρτας ήχου, κατάλληλη τόσο για το εργαστήριο όσο και για το σπίτι: εκείνη της χρονομέτρησης γεγονότων που συνδέονται με κάποιον ήχο, όπως η αναπήδηση μας μπάλας στο έδαφος, η ελεύθερη περιστροφή του πίσω τροχού ποδηλάτου που κάνει το χαρακτηριστικό τσικ-τσικ κλπ. Ας χρησιμοποιήσουμε τη μπάλα που αναπηδά ως παράδειγμα. Όλοι ξέρουμε ότι μια μπάλα που αναπηδά στο έδαφος χάνει σε κάθε κρούση της ένα ποσοστό της ενέργειάς της. Έτσι, μετά από κάθε αναπήδηση ανέρχεται σε μικρότερο ύψος από την προηγούμενη ενώ οι χρόνοι μεταξύ δύο κρούσεων στο έδαφος γίνονται όλο και μικρότεροι. Το ερώτημα λοιπόν είναι: μπορούμε με κάποιο τρόπο να εκτιμήσουμε το ποσοστό της ενέργειας που χάνει σε μια κρούση; Είναι το ποσοστό αυτό σταθερό ή έστω σχεδόν σταθερό καθώς η μπάλα πραγματοποιεί διαδοχικές κρούσεις με το έδαφος;

Αν πριν κάποια κρούση (ας την πούμε n), η ενέργεια της μπάλας είναι En, μετά την κρούση είναι En+1, και με α συμβολίσουμε το λόγο En+1/En, τότε τα αντίστοιχα ύψη αναπήδησης πριν και μετά την κρούση σχετίζονται ως εξής:

ενώ για τα αντίστοιχα χρονικά διαστήματα ισχύει:

Το ποσοστό επομένως της ενέργειας που χάνεται στην κρούση είναι:

Οι συμβολισμοί εξηγούνται στο σχήμα που ακολουθεί. Τις παραπάνω σχέσεις είναι πολύ εύκολο να της αποδείξει ένας μαθητής που έχει διδαχθεί ποσοτικά την έννοια της ενέργειας (διδάσκεται στο δεύτερο τετράμηνο της Α' τάξης του Λυκείου). Εννοείται ότι έχουμε αγνοήσει τη συνεισφορά του αέρα και της στροφορμής που αποκτά η μπάλα στην απώλεια ενέργειας.

Επομένως αν μετρήσουμε δύο διαδοχικά χρονικά διαστήματα Δt μεταξύ κρούσεων μπορούμε να υπολογίσουμε το συντελεστή α και κατ' επέκταση το ποσοστό απώλειας ενέργειας  λ σε κάθε κρούση.

3. Η λήψη των μετρήσεων

Πως θα μετρήσουμε λοιπόν αυτά τα χρονικά διαστήματα που καθώς περνά ο χρόνος γίνονται όλο και μικρότερα; Εδώ λοιπόν θα χρησιμοποιήσουμε την κάρτα ήχου η οποία είναι και σε αυτή την περίπτωση ένα πολύτιμο βοήθημα. Αφήνουμε τη μπάλα να πέσει από κάποιο ύψος και καταγράφουμε τον ήχο που κάνει η μπάλα με ένα μικρόφωνο συνδεδεμένο στον υπολογιστή ή ακόμα και με ένα smartphone. Το τελευταίο μάλιστα έχει το πλεονέκτημα ότι μπορούμε να το πλησιάσουμε πολύ στην πηγή του ήχου και να τον καταγράψουμε καλύτερα, με κόστος λίγη επιπλέον προσπάθεια για τη μεταφορά και την εισαγωγή των δεδομένων στον υπολογιστή. Το λογισμικό που συστήνουμε να χρησιμοποιηθεί για την ηχογράφηση είναι το Wavosaur. Πρόκειται για ένα λογισμικό που παρέχεται δωρεάν (βλ. www.wavosaur.com για κατέβασμα), έχει τη δυνατότητα να ηχογραφεί από το μικρόφωνο και μετά τη λήξη της εγγραφής μας εμφανίζει στην οθόνη την κυματομορφή του ηχητικού αποσπάσματος που ηχογραφήσαμε. Ας δούμε λοιπόν στο Wavosaur την κυματομορφή που καταγράφεται κατά την αναπήδηση μιας μπάλας.

 

Κάθε κρούση της μπάλας με το έδαφος αντιστοιχεί με μια ταλάντωση που φθίνει γρήγορα. Το σημείο έναρξης αυτής της ταλάντωσης (που σχεδόν συμπίπτει και με την κορυφή) αντιστοιχει στην κρούση της μπάλας με το έδαφος. Τις χρονικές στιγμές που έχουμε κρούση μπορούμε να τις προσδιορίσουμε μετακινώντας τον κέρσορα (στην εικόνα παραπάνω αντιστοιχεί στην κατακόρυφη γραμμή αριστερά) πάνω στις κορυφές. Ο αντίστοιχος χρόνος φαίνεται στο πεδίο κάτω δεξιά. Έτσι, μπορούμε να καταγράψουμε τις χρονικές στιγμές που γίνονται τουλάχιστο οι πρώτες οι κρούσεις 17 κρούσεις. Από την 17η και άνω, η ένταση του σήματος είναι μικρή και χάνεται μέσα στο θόρυβο του περιβάλλοντος. Έτσι λοιπόν παίρνουμε 17 τιμές του χρόνου για τις κρούσεις. Με μια καλύτερη και πιο καλά φουσκωμένη μπάλα μπορούμε να πάρουμε περισσότερες.

Εναλλακτικές για τη συλλογή των δεδομένων:

• Σε περίπτωση χρήσης smartphone, το αρχείο m4a που θα προκύψει μπορούμε να το μετατρέψουμε σε wav (ώστε να ανοίγει από το Wavosaur) με το πρόγραμμα Freemore WMA to MP3 converter.
• Για τη μελέτη της κυματομορφής υπάρχουν και τα προγράμματα WASP και BROWSE, και τα δύο από το τμήμα Speech, Hearing and Phonetic Sciences του UCL. Το πρώτο από τα προγράμματα αυτά έχει τη δυνατότητα εγγραφής ενώ το δεύτερο όχι. Αξίζει μια επίσκεψη στη σελίδα του τμήματος (http://www.phon.ucl.ac.uk/resource/software.php) όπου μπορούμε να βρούμε πολύ χρήσιμα δωρεάν προγράμματα για τη μελέτη του λόγου αλλά και του ήχου γενικότερα. Από αυτά ξεχώρισα το RTSPEC το οποίο κάνει ανάλυση φάσματος σε πραγματικό χρόνο και την εμφανίζει στην οθόνη ταυτόχρονα με την κυματομορφή, σε αντίθεση με το Scope  που χρησιμοποιούσα ως τώρα όπου φάσμα και κυματομορφή εμφανίζονται σε ξεχωριστά παράθρα.

4. Επεξεργασία των δεδομένων

 Από τις τιμές του χρόνου που έχουμε, βρίσκουμε τα χρονικά διαστήματα αφαιρώντας από κάθε τιμή χρόνου την προηγούμενή της. Από τα χρονικά διαστήματα, διαιρώντας καθένα με το προηγούμενό του και υψώνοντας το αποτέλεσμα στο τετράγωνο βρίσκουμε το συντελεστή α, από όπου προκύπτει και ποσοστό απώλειας ενέργειας κατά την κρούση λ = 1 - α. Τα παραπάνω τα δείχνουμε σχηματικά πάνω στην κυματομορφή (ζουμαρισμένη στο Wavosaur) για τις λίγες πρώτες κρούσεις.

Βλέπουμε ότι το ποσοστό απώλειας διακυμαίνεται μεταξύ ~21 και ~28% σε αυτές τις πρώτες κρούσεις. Μπορούμε να γίνουμε και πιο αναλυτικοί (αναλόγως του επιπέδου και της διάθεσης των μαθητών να ασχοληθούν) και να καταχωρήσουμε τα αποτελέσματά μας σε έναν πίνακα σαν τον παρακάτω, με πλήθος γραμμών όσες και οι κρούσεις που καταφέραμε να ηχογραφήσουμε. Παραλείποντας λεπτομέρειες και αριθμούς, εμείς υπολογίσαμε μια μέση τιμή ~0.18 για το λ, με σαφή τάση μείωσης καθώς αυξάνεται ο αριθμός των κρούσεων. Πιθανώς η μείωση αυτή να οφείλεται στο ότι η μπάλα επιβραδύνεται και η αντίσταση του αέρα μειώνεται. Η μπάλα μας ήταν αρκετά ελαφριά για τον όγκο της και πιθανόν η αντίσταση του αέρα να μην ήταν αμελητέα. Αν κάποιος επαναλάβει το πείραμα ας με ενημερώσει αν παρατήρησε αυτή τη μείωση του λ.

Για προχωρημένους: Αν συμβολίσουμε με to το πρώτο χρονικό διάστημα, τότε το n-στο δίνεται από τη σχέση:

Επομένως αν παραστήσουμε γραφικά το λογάριθμό του tn σα συνάρτηση του n, θα λάβουμε σημεία τα οποία θα προσεγγίζουν μια ευθεία με κλίση (loga)/2 αν ο συντελεστής α είναι σταθερός. Αν όχι, η κλίση της καμπύλης που ορίζουν τα σημεία θα γίνεται λιγότερο απότομη καθώς ο α αυξάνεται. Στη δική μας περίπτωση η γραφική παράσταση δείχνει όπως στο παρακάτω σχήμα.

 

Με προσαρμογή ελαχίστων τετραγώνων βρίσκουμε μια ευθεία με κλίση -0.0432 που αντιστοιχεί σε α=0.819 ή λ=0.181. Όπως όμως φαίνεται από τα σημεία στο παραπάνω σχήμα η τιμή αυτή για το λ είναι απλώς μια μέση τιμή. Η καμπύλη γίνεται λιγότερο απότομη καθώς το n αυξάνεται, που σημαίνει -όπως είδαμε και προηγουμένως- ότι η απώλεια ενέργειας γίνεται μικρότερη.

5. Τι ακόμα μπορούμε να κάνουμε με την κάρτα ήχου

Μπορούμε να κάνουμε πραγματικά πολλά πράγματα, αν έχουμε κάποιες γνώσεις προγραμματισμού και ηλεκτρονικών. Για οτιδήποτε άλλο εκτός από τη σύνδεση μικροφώνου χρειάζεται να ληφθεί ειδική μέριμνα με την κατασκευή κάποιου είδους interface για να μην ξεπεραστεί η μέγιστη τάση εισόδου, η οποία μάλιστα διαφέρει σημαντικά από κάρτα σε κάρτα. Ίσως για το λόγο αυτό δεν υπάρχουν τυποποιημένοι αισθητήρες για χρήση στην υποδοχή του μικροφώνου (με εξαίρεση δύο αισθητήρες θερμοκρασίας για το iPhone: iCelsius και Thermodo με κόστος $47 και $30 αντίστοιχα, ο πρώτος έχει και εξάρτημα για barbeque...). Ψάχνοντας στο διαδίκτυο βρήκα ένα μεγάλο πλήθος εφαρομογών της κάρτας ήχου, με πιο ενδιαφέρουσες κατά τη γνώμη μου τις παρακάτω:

• Ένας απλός, φτηνός αλλά αποτελεσματικός σεισμογράφος:http://motivationtolearn.org/wordpress/?p=1100
• Φωτοπύλες: http://arxiv.org/ftp/arxiv/papers/1103/1103.1760.pdf
• Μετρητής LCR κόστους δύο λιρών: http://icom.hsr.ch/fileadmin/user_upload/icom.hsr.ch/publikationen/RLC_Meter_EN.pdf
• Καταγραφή ηλεκτροκαρδιογραφήματος: http://www.hobbielektronika.hu/forum/getfile.php?id=77848 και http://arxiv.org/ftp/arxiv/papers/1402/1402.3651.pdf.
• Μέτρηση αντίστασης και θερμοκρασίας με θερμίστορ: http://dc.ee.ubm-us.com/i/43174/58.
• Λήψη κυμάτων VLF: http://www.qsl.net/dl4yhf/speclab/vlf_rcvr.htm .
• Μερικές ιδέες για πειράματα με φωτοπύλες και ωμόμετρο: http://arxiv.org/ftp/arxiv/papers/1108/1108.1109.pdf .
• Ένα interface για παλμογράφο ώστε να εισάγουμε όποιο σήμα θέλουμε στην κάρτα ήχου χωρίς να κινδυνεύουμε να την καταστρέψουμε: http://www.instructables.com/id/Use-Your-Laptop-as-Oscilloscope.

Η κατασκευή των παραπάνω μπορεί να γίνει φθηνά και γρήγορα από κάποιον που γνωρίζει βασικά ηλεκτρονικά. Ακόμα μπορεί κάποια από αυτές τις κατασκευές να αποτελέσει μέρος ενός μικρού project για μαθητές της τεχνικής εκπαίδευσης της αντίστοιχης κατεύθυνσης.

Ιδέα για πείραμα: Από τον ήχο που κάνει ο πίσω τροχός ενός ποδηλάτου μπορούμε να προσδιορίσουμε τη γωνιακή ταχύτητα και επιτάχυνση, αναλύοντας τον ήχο (το χαρακτηριστικό τσίκι-τσίκι) στο Wavosaur. Μπορούμε επομένως να υπολογίσουμε τη ροπή αδράνειάς του αν τον μετατρέψουμε σε τροχαλία τυλίγοντας στην περιφέρειά του ένα σκοινί με αναρτημένο ένα γνωστό βάρος και αφήνοντάς τον να επιταχυνθεί από το βάρος του σώματος. Μπορούμε επιπλέον να υπολογίσουμε εύκολα το πως η τριβή των ρουλεμάν επηρεάζει το παραπάνω αποτέλεσμα μετρώντας τη γωνιακή του επιτάχυνση ενώ αυτός περιστρέφεται χωρίς το βάρος. Περισσότερα σε επόμενη ανάρτηση.

Το λιοντάρι της Κάντζας

Ο ναός του Αγίου Νικολάου στην Κάντζα με το αρχαίο λιοντάρι στον περίβολό του, ήταν πάντα ένα σημείο στάσης, ανεφοδιασμού (υπήρχε βρύση με καθαρό νερό) και περισυλλογής στις πρώτες βόλτες μου με το ποδήλατο στην ανατολική Αττική. Την περασμένη εβδομάδα βρέθηκα μετά από αρκετά χρόνια ξανά στο σημείο αυτό. Ευτυχώς δεν έχουν αλλάξει και πολλά, σε αντίθεση με την περιοχή γύρω από το κτήμα Καμπά που έγινε αγνώριστη προς το χειρότερο.

Το Λιοντάρι κάτω από το "σπιτάκι" του. Στα δεξιά του πλάνου φαίνεται το ηρωϊκό μου ποδήλατο.

Ο Ναός του Αγίου Νικολάου δίπλα από το λιοντάρι.

Ένας θρύλος της περιοχής λέει ότι κατά τον δέκατο περίπου αιώνα στις πλαγιές του Υμηττού κατοικούσε ένα λιοντάρι, στη λεγόμενη σπηλιά του Λιονταριού (έχω γράψει γι΄αυτή παλιότερα, βλ. εδώ). Το λιοντάρι αυτό, έρχονταν στον περίβολο του ναού του Αγίου Νικολάου, κατά τη διάρκεια των πανηγυριών, και έτρωγε τρεις νεαρές παρθένες. Οι κάτοικοι φοβήθηκαν και σταμάτησαν να διοργανώνουν πανηγύρια μέχρι που ένας κάτοικος της περιοχής είδε στον ύπνο του τον Άγιο Νικόλαο. Ο Άγιος, αφού ρώτησε και έμαθε για ποιο λόγο δεν γίνονται πια πανηγύρια στη χάρη του, είπε στον άνθρωπο αυτό: «Εσείς θα κάνετε το πανηγύρι και όταν έρθει το λιοντάρι, θα είμαι εγώ εκεί». Έτσι άρχισαν ξανά τα πανηγύρια και όταν την ώρα του χορού εμφανίστηκε το λιοντάρι και άνοιξε το στόμα του να αρπάξει την πρώτη κοπέλα, ο Άγιος το μαρμάρωσε. Αυτός είναι και ο λόγος που το άγαλμα του λιονταριού είναι με το στόμα ανοιχτό. Λέγεται, ακόμα, πως την ώρα που το μαρμάρωσε ο Άγιος, το λιοντάρι κοίταζε τα παιδιά του, που επίσης μαρμαρώθηκαν και βρίσκονται στον Υμηττό.
Στην πραγματικότητα όμως, το μαρμάρινο λιοντάρι είναι πολύ παλιότερο, περίπου 2500 ετών! Το 541 π.Χ. (ή το 539 σύμφωνα με άλλες πηγές) στην περιοχή διεξήχθη η "επί Παλληνίδι μάχη" (σύμφωνα με τον ιστορικό Ηρόδοτο). Ο τύραννος Πεισίστρατος νίκησε τους Αθηναίους αντιπάλους του και εγκατέστησε την τυραννία στην Αθήνα. Το μαρμάρινο λιοντάρι είχε τοποθετηθεί σαν επιτάφιος λέων πάνω στον τάφο των νεκρών Αθηναίων της μάχης αυτής. Παλαιότερα πιστεύονταν ότι στο χώρο αυτό βρίσκονταν και ο ναός της Παλλήνιδος Αθηνάς, αλλά το 1994 βρέθηκαν τα ερείπειά του κατά την εκσκαφή ενός οικοπέδου στο Γέρακα, κοντά στην οδό Κλεισθένους (βλ. εδώ).
Παρακάτω φαίνεται η θέση του λιονταριού στο χάρτη. Είναι στα αριστερά της οδού Λεονταρίου καθώς πηγαίνουμε προς Κάντζα. Για να φτάσουμε σε αυτό ακολουθούμε την ταμπέλα "προς κέντρο δοκιμών και προτύπων ΔΕΗ".


Παρακάτω μερικές ακόμα φωτογραφίες από το μέρος.

Η εμπειρία μου με το Kindle: μέρος ΙΙ

Πριν από αρκετό καιρό, τον Οκτώβριο του 2011, απέκτησα το Kindle. Έγραψα σχετικά με την εμπειρία μου με αυτό λίγο καιρό αφού το απέκτησα (βλ. σχετική δημοσίευση εδώ). Σήμερα, μετά από σχεδόν δυόμισι χρόνια, εξακολουθώ να το χρησιμοποιώ σχεδόν καθημερινά. Μέσα σε αυτά τα δυόμιση χρόνια μεσολάβησε μια βλάβη του Kindle που οδήγησε σε αντικατάσταση (βλ. παρακάτω) αλλά και άλλαξε κάπως ο τρόπος που το χρησιμοποιώ.

1. Η βλάβη και η αντικατάσταση
 Το Μάρτιο του 2013, δηλαδή 17 μήνες μετά την αγορά του, το Kindle παρουσίασε βλάβη: η οθόνη του ήταν άσπρη και δεν ανταποκρίνονταν. Μετά από κάθε επανεκκίνηση, λειτουργούσε για λίγα λεπτά και μετά πάλι τα ίδια. Αν και ήξερα ότι η συσκευή ήταν πλέον εκτός εγγύησης, επικοινώνησα με την υποστήριξη της Amazon. Η επικοινωνία έγινε με chat. Μετά από αρκετές προσπάθειες επανεκκίνησης αλλά και παρέμβασης στο Kindle από τον υπάλληλο μέσω internet, καταλήξαμε ότι η βλάβη είναι μη επισκευάσιμη. Ο υπάλληλος μου είπε ότι παρότι το Kindle ήταν εκτός εγγύησης, η συγκεκριμένη βλάβη καλύπτεται ως εξαίρεση από την εγγύηση. Έτσι, σε λίγες μέρες, ένα ολοκαίνουργιο ίδιο Kindle έφτασε ταχυδρομικώς στο σπίτι μου από την Αμερική, χωρίς να χρειαστεί να πληρώσω ούτε μεταφορικά ούτε δασμούς.

2. Η μεταφορά των δεδομένων στο νέο Kinde
Όταν χρειάστηκε να μεταφέρω δεδομένα στο νέο Kindle, κατάλαβα πόσο λάθος ήταν να μεταφέρω δεδομένα μέσω της θύρας USB: όσα είχα μεταφέρει μέσω του καλωδίου, έπρεπε να τα ξανααναζητήσω στον υπολογιστή μου και να τα ξαναμεταφέρω, κάτι εξαιρετικά δύσκολο λόγω της ακαταστασίας μου. Αντίθετα, όσα είχα στείλει στο Kindle μου με e-mail, βρίσκονταν αποθηκευμένα στους εξυπηρετητές της Amazon και μπόρεσα να τα κατεβάσω στο νέο μου Kindle με λίγα πατήματα των πλήκτρων του. Επιπλέον, στα αρχεία αυτά έχω πρόσβαση μέσω διαδικτύου από οποιονδήποτε υπολογιστή και μπορώ να έχω πρόσβαση σε αυτά από οπουδήποτε.

3. Δεξί κλικ και "send to Kindle"
Αντί να στέλνεις τα αρχεία στο Kindle με email (και να περιορίζεσαι σε μέγεθος αρχείου από την υπηρεσία που χρησιμοποιείς) υπάρχει πλέον μια shell extension που κάνει αυτή τη δουλειά: επιλέγεις το αρχείο που θέλεις, κάνεις δεξί κλικ και επιλέγεις "send to Kindle", όπως φαίνεται στην παρακάτω εικόνα. Το όριο για το μέγεθος του αρχείου που μπορείς να στείλεις είναι 50 ΜΒ. Για μεγαλύτερα αρχεία η μόνη λύση είναι το καλώδιο USB.

H shell extension για αποστολή αρχείων στο Kindle μέσω διαδικτύου

Στη συνέχεια ανοίγει ένα παράθυρο όπου επιλέγεις σε ποιό από τα Kindle σου θέλεις να το στείλεις καθώς και τον τρόπο που θα το στείλεις (Wi-Fi ή 3G). Αν τικάρεις του κουτάκι "Archive document in your Kindle library", το αρχείο που στέλνεις αποθηκεύεται στους εξυπηρετητές της Amazon και είναι διαθέσιμο για ξανακατέβασμα στο Kindle σε περίπτωση που σου χαλάσει (όπως εμένα) ή αν αγοράσεις άλλη συσκευή (βλ. παρακάτω εικόνα).

Αποστέλλοντας ένα αρχείο σε πολλαπλές συσκευές Kindle

Επιπλέον από την Kindle library, ότι αρχεία στέλνεις στο Kindle αποθηκεύονται αυτόματα και στο Amazon Cloud Drive, όπου κάθε χρήστης έχει 5 GB δωρεάν αποθηκευτικό χώρο, ενώ υπάρχουν εφαρμογές ώστε να έχεις πρόσβαση στο Cloud Drive από το PC ή κάποια κινητή συσκευή ως να ήταν ένας τοπικός δίσκος στη συσκευή σου.

4. Η εφαρμογή για iphone (και Android)
Τελευταία έπεσε στα χέρια μου ένα iphone 4, το οποίο χρησιμοποιώ για πολλά πράγματα μεταξύ των οποίων και η ανάγνωση ηλεκτρονικών βιβλίων. Η μικρή του οθόνη αντισταθμίζεται σε μεγάλο βαθμό από την ευκολία zoom in/out οπότε προς το παρόν βολεύομαι (μέχρι τουλάχιστο να με χτυπήσει η πρεσβυωπία). Κατέβασα λοιπόν από το app store την αντίστοιχη εφαρμογή, και σε λίγα λεπτά είχα πρόσβαση στα ηλεκτρονικά βιβλία που είχα στείλει στο kindle μου, καθώς η εφαρμογή ανέκτησε όλους τους τίτλους των βιβλίων μου. Δεν τα κατέβασε όλα αλλά κάθε φορά που ανοίγω κάποιο, το κατεβάζει αυτόματα εκείνη τη στιγμή. Οι παρακάτω εικόνες δείχνουν τη λειτουργικότητα της εφαρμογής.

Η αρχική οθόνη του iphone με την εφαρμογή του Kindle

Ανοίγοντας ένα βιβλίο έχουμε μια προεπισκόπηση των σελίδων του σε μορφή thumbnails

Η οθόνη του Kindle με ανοιγμένο ένα βιβλίο (το Conceptual Physics του P. Hewitt)

Κατάλογος των βιβλίων που υπάρχουν στο cloud, δηλαδή όσα είχα κατά καιρούς στείλει στα Kindle μου. Κάνοντας κλικ επάνω τους κατεβαίνουν στη συσκευή.

Ο συγχρονισμός με τα αρχεία του cloud γίνεται αυτόματα αλλά μπορούμε να τον κάνουμε και χειροκίνητα όποτε θέλουμε.

Προβολή των αρχείων που υπάρχουν στο cloud υπό μορφή thumbnails.

Ένα σημαντικό θέμα όταν διαβάζεις ένα βιβλίο σε δύο συσκευές (πχ διαβάζω κάτι στο iphone στον προαστιακό πηγαίνοντας στο σχολείο και συνεχίζω στο Kindle την ανάγνωση όταν φτάσω στο σπίτι) είναι να ξέρεις που είσαι. Το να βρεις που έχεις φτάσει μπορεί να γίνει χρονοβόρο, ειδικά στο Kindle καθώς το δικό μου (ως παλιότερο μοντέλο) δεν έχει οθόνη αφής και όλες οι λειτουργίες γίνονται με πάτημα πλήκτρων. Για το ζήτημα αυτό υπάρχει (μερικώς) λύση: όταν διαβάζεις ένα βιβλίο σε μορφή mobi (native format του Kindle) και έχεις πρόσβαση στο διαδίκτυο, κλείνοντας την εφαρμογή αποθηκεύεται η τρέχουσα σελίδα. Έτσι, ανοίγοντας το ίδιο βιβλίο από άλλη συσκευή, ένα παράθυρο μας ενημερώνει ποιά είναι η τρέχουσα θέση ανάγνωσης. Το ίδιο γίνεται και αντίστροφα: μπορώ το πρωϊ στον προαστιακό να συνεχίσω από εκεί που ήμουν ένα βιβλίο το οποίο διάβασα στο Kindle το βράδυ πριν κοιμηθώ.

Το παράθυρο στο Kindle που μας ενημερώνει για την τελευταία σελίδα που διαβάσαμε.

Το πρόβλημα είναι ότι από τα βιβλία που έχω ελάχιστα είναι σε μορφή mobi. Στη μορφή αυτή είναι μόνο τα ελάχιστα που έχω αγορασμένα. Τα περισσότερα είναι σε μορφή pdf (από μετατροπή με το πρόγραμμα k2pdfopt) οπότε πρέπει να σημειώνω κάπου που βρίσκομαι αν δε θέλω να ψάχνω μέσα στο βιβλίο κάμποση ώρα για να το βρω.

Ένα άλλο μειονέκτημα είναι η αδυναμία δημιουργίας δομής φακέλων μέσα στο Kindle (και κατ' επέκταση και στην αντίστοιχη εφαρμοφή για iphone). Μπορείς μόνο να δημιουργήσεις "συλλογές" στο Kindle (η εφαρμογή για iphone δεν έχει καν αυτή τη δυνατότητα) και εκεί να ταξινομήσεις αρχεία. Θα ήταν καλό να μπορείς να δημιουργήσεις μια δομή φακέλων ή αλλιώς μια συλλογή μέσα στη συλλογή γιατί με τα αρχεία χύμα χάνεσαι ειδικά όταν είναι πολλά όπως τα δικά μου. Πχ έχω στο Kindle περασμένα όλα τα σχολικά βιβλία για τα μαθήματα που κάνω στο γυμνάσιο και το λύκειο (Φυσική, Βιολογία κλπ) και θέλω να έχω ένα φάκελο που να λέγεται "Σχολικά βιβλία", μέσα του να είναι φάκελοι για γυμνάσιο και λύκειο και σε καθέναν από αυτούς να υπάρχουν υποφάκελοι για κάθε μάθημα και κάθε τάξη. Αντί γι΄αυτό έχω μόνο συλλογές που λέγονται Gymnasio_A_Biologia, Lykeio_B_Xhmeia κλπ και μέτα σε καθέναν έχω το βιβλίο μαθητή, βιβλίο καθηγητή και εργαστηριακό οδηγό, κάτι όχι και τόσο πρακτικό.

Συμπερασματικά, με τη shell extension, την ενσωμάτωση στο Amazon Cloud Drive και την εφαρμογή για iphone, η εμπειρία μου με το Kindle έχει βελτιωθεί σημαντικά. Μόνα μειονεκτήματα ο μη συγχρονισμός τρέχουσας θέσης ανάγνωσης των αρχείων pdf καθώς και οι φτωχές δυνατότητες ταξινόμησης, δημιουργίας φακέλων κλπ.

Φυσική του ποδηλάτου, μέρος Ι: το φρενάρισμα

Από τις πιο καλές ερωτήσεις που μου έχει κάνει μαθητής (και νυν φοιτητής) στη φυσική της Γ' Λυκείου είναι η εξής: σε ένα ποδήλατο που τρέχει και θέλουμε να το σταματήσουμε, εμείς ασκούμε δύναμη στις μανέτες των φρένων, τραβιέται το συρματόσκοινο και τα τακάκια ασκούν δύναμη τριβής πάνω στον τροχό και το ποδήλατο σταματά. Το σύστημα των φρένων, ο αναβάτης, η ρόδα και το υπόλοιπο ποδήλατο είναι ένα σύστημα και η δύναμη της τριβής μεταξύ τακακιών και τροχού είναι εσωτερική στο σύστημα αυτό. Αφού είναι εσωτερική γιατί το ποδήλατο σταματάει; Πως γίνεται οι εσωτερικές δυνάμεις να σταματούν το ποδήλατο;

Η απάντηση που έδωσα στην τάξη (αρκετά συνοπτικά χωρίς να χρειαστεί να γράψω στον πίνακα τύπους/σχήματα που θα διέκοπταν τη ροή του μαθήματος) είναι ότι αυτό που σταματά το ποδήλατο είναι η τριβή των τροχών με το δρόμο. Τα τακάκια επιβραδύνουν τον τροχό, ο οποίος τείνει να ολισθήσει σε σχέση με το οδόστρωμα, με αποτέλεσμα να αναλαμβάνει δράση η στατική τριβή και να επιβραδύνει το ποδήλατο. Το ότι η τριβή με το οδόστρωμα είναι απαραίτηση για να σταματήσει το ποδήλατο το καταλαβαίνεις όταν προσπαθείς να φρενάρεις σε πάγο ή γενικά σε ολισθηρό οδόστρωμα: απλώς δεν σταματάς, πατάς το φρένο, ο τροχός ακινητοποιείται εύκολα αλλά το ποδήλατο δε σταματά. Η τριβή τακακιών/τροχού κάνει τη δουλειά της (η οποία είναι να επιβραδύνει/σταματήσει) τον τροχό αλλά χρειάζεται και τριβή με το οδόστρωμα για να σταματήσει το ποδήλατο. Η συζήτηση στην τάξη σταμάτησε εκεί, αλλά εκ των υστέρων σκέφτηκα ότι όλα τα παραπάνω θα μπορούσαν να αποτελέσουν "σενάριο" για ένα πρόβλημα που μπορεί να δοθεί στους πιο απαιτητικούς μαθητές που θέλουν να εμβαθύνουν λίγο περισσότερο στην αντίστοιχη φυσική.

Έκτοτε, αφού δούλεψα λίγο την ιδέα στο μυαλό μου, έφτιαξα ένα μικρό σετ από απλά προβλήματα που αφορούν τη φυσική του ποδηλάτου, και ειδικότερα του φρεναρίσματος. Τελευταία, βρήκα το χρόνο να μαζέψω όλες αυτές τις χειρόγραφες σελίδες από τις σημειώσεις μου και να τις γράψω στον υπολογιστή, σαν ένα μικρό άρθρο με το φιλόδοξο τίτλο "Μηχανική του Ποδηλάτου". Στο πρώτο μέρος, που παρουσιάζω σήμερα εδώ, αντιμετωπίζω το ζήτημα του φρεναρίσματος, που ήταν και το αρχικό έναυσμα για τον προβληματισμό μου. Σύντομα σκοπεύω να γράψω αντίστοιχα άρθρα σχετικά με τη μετάδοση της κίνησης καθώς και με ζητήματα που αφορούν την ενέργεια. Τα άρθρα αυτά μπορούν να φανούν χρήσιμα κυρίως σε καθηγητές που θέλουν να εντάξουν κάποια επιπλέον εφαρμοσμένα προβλήματα στο -ομολογουμένως πολύ στεγνό- μάθημα κατεύθυνσης της Γ' Λυκείου αλλά και σε απαιτητικούς μαθητές που θέλουν να εμβαθύνουν λίγο περισσότερο στη φυσική του ποδηλάτου χωρίς να ξεφύγουν πολύ από το πνεύμα των εξετάσεων. Στη συνέχεια ακολουθεί το πρώτο από τη σειρά των άρθρων που αφορά το φρενάρισμα. Μπορείτε επιπλέον να το κατεβάσετε το μορφή pdf από εδώ ή να το δείτε και σε μορφή html εδώ.

Στα ίχνη του σιδηρόδρομου των λιγνιτωρυχείων Περιστερίου (Ανθούπολης)

Στα πλαίσια μιας ακόμη βόλτας σιδηροδρομικής αρχαιολογίας, την Κυριακή 21/4/2013 αναζήτησα τα ίχνη του βιομηχανικού σιδηρόδρομου που συνέδεε το σταθμό Κρηπιδώματα του δικτύου της ΣΠΑΠ (σημερινή θέση του σταθμού Άγιοι Ανάργυροι του ΟΣΕ/Προαστιακού) με τα λιγνιτωρυχεία του Περιστερίου. Η γραμμή αυτή, ήταν σχετικά βραχύβια, καθώς η λειτουργία της διήρκεσε μόνο 10 περίπου χρόνια (από την περίοδο της κατοχής ως το οριστικό κλείσιμο των ορυχείων), και εξυπηρετούσε τα λιγνιτωρυχεία που βρίσκονταν στην περιοχή του σημερινού άλσους Περιστερίου και ανατολικότερα από αυτό, ως περίπου το σημείο όπου σήμερα βρίσκεται ο σταθμός του μετρό Ανθούπολη.

Για την ιστορία, τα λιγνιτωρυχεία ξεκίνησαν τη λειτουργία τους το 1935, και κατά την περίοδο της μέγιστης παραγωγής τους απασχολούσαν περί τα 700 άτομα και εξήγαγαν 200-250 τόνους λιγνίτη ημερησίως. Κατα την περίοδο της κατοχής και ενώ τα ορυχεία βρίσκονταν υπό ιταλική διοίκηση, κατασκευάστηκε σιδηροδρομική γραμμή που τα συνέδεε με το δίκτυο της ΣΠΑΠ. Η διακλάδωση βρίσκονταν στην περιοχή Μυκονιάτικα, εκεί περίπου όπου σήμερα βρίσκεται ο νέος σταθμός των Αγίων Αναργύρων. Μετά από αρκετές αλλαγές του ιδιοκτησιακού τους καθεστώτος, το 1951, η χρήση τους μισθώνεται από το δημόσιο σε μια εταιρία (με αδιαφανείς -όπως αποκαλύφθηκε αργότερα- διαδικασίες). Η εταιρία αυτή, άρχισε να επεκτείνει τις στοές σε μικρό βάθος και πολύ κοντά στα σπίτια του οικισμού της Ανθούπολης, ο οποίος τότε αριθμούσε περί τις 12.000 κατοίκους. Το 1953 αρχίζουν να εμφανίζονται ρωγμές στα σπίτια της Ανθούπολης, λόγω του χαμηλού βάθους των στοών. Όλο και περισσότερα σπίτια υφίστανται ζημιές και εγκαταλείπονται από τους κατοίκους τους, μέχρι που το Μάιο του 1956, οπότε η κατάσταση έφτασε στο απροχώρητο, και σε μια δυναμική εξέγερση των ανθουπολιτών, πυρπολούνται και καταστέφονται ολοσχερώς όλες οι επίγειες εγκαταστάσεις των ορυχείων. Τα ορυχεία δεν επαναλειτούργησαν έκτοτε.

Το ζήτημα της Ανθούπολης στον τύπο της εποχής, από το "Χρονικό του Κάρβουνου" του Νίκου Θεοδοσίου, μελετητή της ιστορίας του Περιστερίου.

Σήμερα, ο διάδρομος της σιδηροδρομικής γραμμής έχει μετατραπεί σε δρόμο, και παρότι σχεδόν τίποτα δε θυμίζει ότι από εκεί διέρχονταν γραμμές, ένα υποψιασμένο μάτι μπορεί εύκολα να εντοπίσει την πορεία της γραμμής στο Google Earth, καθώς οι δρόμοι που την αντικατέστησαν δεν ακολουθούν τη ρυμοτομία της περιοχής. Η γραμμή ξεκινούσε από τα Μυκονιάτικα και διέρχονταν μέσα από τη νότια περίφραξη του στρατοπέδου (301 εργοστάσιο βάσης). Περνούσε με γέφυρα το ρέμα της Φλέβας και στη συνέχεια ακολουθώντας τις σημερινές οδούς Διονυσίου, Χίου, Τσαρουχα και Αριστοτέλους, κατέληγε στα ορυχεία. Το συνολική της μήκος ήταν περίπου 3 χλμ. Η πορεία της γραμμής φαίνεται στον ακόλουθο χάρτη ενώ μπορείτε να κατεβάσετε και το αντίστοιχο αρχείο kmz κάνοντας κλικ εδώ.

Η ποδηλατική διαδρομή μου για να φτάσω στο σημείο όπου ξεκινούσε η γραμμή είχε από μόνη της ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς ακολούθησε την πορεία δύο ακόμα σιδηδοδρομικών διαδρόμων, ενός πρώην κι ενός νύν υπογειοποιημένου. Ο πρώην είναι η γραμμή του Λαυρίου (βλ. τη σχετική ανάρτηση "Στα ίχνη της γραμμής του Λαυρίου") ενώ ο νύν είναι ο πρόσφατα υπογειοποιημένος κεντρικός άξονας στο τμήμα μεταξύ Αγίων Αναργύρων και Πύργου Βασιλίσσης. Το καλό του να ακολουθείς με το ποδήλατο πορεία παράλληλη με σιδηρόδρομους είναι ότι ελαχιστοποιείς τις υψομετρικές διαφορές και διανύεις πολύ μεγάλες αποστάσεις χωρίς να το καταλάβεις (βλ. και τη σχετική ανάρτησηη "Στα ίχνη της γραμμής του Διονύσου"). Έτσι, κατηφόρισα προς Χαλάνδρι και Αλσούπολη, από όπου ακολούθησα τη γραμμή του Λαυρίου ως τους Αγίους Αναργύρους: οδοί Λαυρίου (Μαρούσι), Μαρίνου Αντύπα, Ιφιγενείας, Πλαστήρα, Λαυρίου (Νέα Φιλαδέλφεια) και Γεωργίου Παπανδρέου. Πριν καλά το καταλάβω είχα διανύσει περίπου 12 χλμ. Μερικές φωτογραφίες από το τμήμα αυτό της διαδρομής φαίνονται παρακάτω.

Φωτογραφίες από τη διαδρομή Ηράκλειο - Φιλαδέλφεια - Ανάκασα - Άγιοι Ανάργυροι. Περισσότερες φωτογραφίες (οι περισσότερες από μια προηγούμενη εξόρμηση) σε album του Picassa εδώ)

Η οδός Μαρίνου Αντύπα	Ο διάδρομος της παλιάς γραμμής (ως πεζόδρομος/ποδηλατόδρομος) περνά κάτω από τις γραμμές του ΗΣΑΠ στο Ηράκλειο...
... και τελειώνει μπροστά στην είσοδο του ΗΣΑΠ. Συνεχίζει ως δρόμος μετά την πλατεία.	Η γραμμή στη νησίδα στα αριστερά μας, στην οδό Πλαστήρα, αμέσως μετά τα "φανάρια του Βλάχου".
Στην οδό Πλαστήρα, ο διάδρομος της γραμμής δεξιά μας, διακόπτεται από αθλητικές εγκαταστάσεις.	Η συνέχεια της γραμμής μετά τον Κηφισό, στην οδό Γεωργίου Παπανδρέου στην Ανάκασα.
Η οδός Γεωργίου Παπανδρέου στην Ανάκασα. Η γραμμή στη νησίδα αριστερά μας και συνεχίζει επί της οδού κάτω από την άσφαλτο.	Στην οδό Γεωργίου Παπανδρέου, πλησιάζοντας την κύρια γραμμή Αθηνών - Θεσσαλονίκης (η παλιά γραμμή στη νησίδα).

 Φτάνοντας στην κύρια γραμμή Αθηνών-Θεσσαλονίκης, δε βλέπουμε τις γραμμές, καθώς έχουν πρόσφατα υπογειοποιηθεί (ως τετραπλός διάδρομος, ένα ακόμη από τα έργα που ονομάζω φαραωνικά). Στη θέση τους βρίσκεται ένα γραμμικό παρκάκι (υπό διαμόρφωση ακόμα) στο κέντρο του οποίου διέρχεται ένας πολύ ωραίος ποδηλατόδρομος, ίσως ο καλύτερα σχεδιασμένος που έχω δει στην Αττική. Ακολουθούμε λοιπόν αυτό τον ωραίο ποδηλατόδρομο αριστερά (νότια) για να φτάσουμε στο νέο σταθμό των Αγίων Αναργύρων, από εκεί όπου ξεκινούσε η γραμμή για την Ανθούπολη.

Φωτογραφίες από την υπογειοποιημένη γραμμή στους Αγίους Αναργύρους.

Γραμμικό πάρκο και ποδηλατόδρομος κατά μήκος της υπογειοποιημένης γραμμής	12 χλμ από το ξεκίνημα χωρίς να το καταλάβω.
Αμέσως μετά τη διασταύρωση με την οδό Αγίων Αναργύρων.	Ο νέος υπογειοποιημένος σταθμός των Αγίων Αναργύρων, με την τετραπλή γραμμή. Τόσα εκατομύρια ευρώ για ένα τρένο την ώρα!

Στο σημείο που βρίσκεται ο νέος σταθμός των Αγίων Αναργύρων, βρίσκονταν η διακλάδωση της γραμμής των ορυχείων του Περιστερίου. Ενώνονταν με τη γραμμή της ΣΠΑΠ και ήταν μετρικού εύρους. Διέρχονταν μέσα από το νοτιότερο μέρος της περίφραξης του στρατοπέδου και αμέσως μετά διέρχονταν περνούσε πάνω από το ρέμα της Φλέβας. Προφανώς το τμήμα αυτό δε μπορεί κανείς να το ακολουθήσει καθώς είναι εντός του στρατοπέδου, ενώ η γέφυρα δεν υπάρχει πια. Έτσι, ακολούθησα παράλληλη (νοτιότερη) διαδρομή, διάσχισα το ρέμα της φλέβας από μια προσωρινή πεζογέφυρα που μοιάζει σα να είναι κατασκευασμένη από dexion (!), και βρέθηκα στη συμβολή των οδών Διονυσίου και Φλέβας. Η οδός Διονυσίου, κάθετη στο ρέμα, είναι ο διάδρομος της γραμμής. Είναι μια οδός σχετικά ήπιας κυκλοφορίας, ιδανική για βόλτα με το ποδήλατο με μοναδικό ίσως επικίνδυνο σημείο τη διασταύρωση χωρίς φανάρι με την οδό Ανδρέα Παπανδρέου στο Ίλιον. Μετά τη διασταύρωση αυτή, συναντά μια πλατεία (Πολυτέκνων) και συνεχίζει στην απέναντι μεριά ως οδός Χίου.

Η μάντρα του στρατοπέδου.	Το ρέμα της Φλέβας, υπό τσιμεντοποίηση (τα έργα κάλυψης δεν έχουν ολοκληρωθεί ακόμα)
Πρόχειρο γεφυράκι.	Η συνέχεια της γραμμής ως οδός Διονυσίου δυτικά της Φλέβας.
Οδός Διονυσίου στο ξεκίνημα.	Οδός Διονυσίου, καθώς στενεύει και γίνεται μονόδρομος.

Μετά τη διασταύρωση αυτή, συναντά μια πλατεία (Πολυτέκνων) και συνεχίζει στην απέναντι μεριά ως οδός Χίου. Περίπου 500 μέτρα μετά την πλατεία, η οδός Χίου φαρδαίνει και παραπλεύρως του δρόμου υπάρχει ένα μικρό κτίσμα σιδηροδρομικής αισθητικής. Πιθανώς εκεί να βρίσκονταν κάποιες γραμμές διαλογής. Μετά τη διασταύρωση με την οδό Κωνσταντινουπόλεως, η γραμμή συνεχίζει στην ίδια κατεύθυνση και μέσω των οδών Τσαρουχά και Αριστοτέλους καταλήγει στο τέρμα της, κοντά στο σημερινό γήπεδο του Περιστερίου.

Η οδός Χίου.	Η οδός Χίου κατηφορίζει και στο βάθος φαρδαίνει αρκετά...
... και παραπλεύρως του δρόμου υπάρχει κτίσμα που παραπέμπει σε σιδηρόδρομο.	Η συνέχεια μετά τη διασταύρωση με την οδό Κωνσταντινουπόλεως.

Μετά το τέλος της περιήγησης, αποφάσισα να επιστρέψω με το μετρό. Όμως, δε χρησιμοποίησα το σταθμό της Ανθούπολης που βρίσκονταν πολύ κοντά, καθώς θα αναγκαζόμουν να αλλάξω συρμό στο Σύνταγμα, κάτι πολύ δύσκολο λόγω συνωστισμού κυριακή μεσημέρι με ένα ποδήλατο στο χέρι. Έτσι, διένυσα ακόμα 3 χλμ κατηφορίζοντας τη Θηβών ως το σταθμό του Αιγάλεω. Εκεί, πριν μπω στο μετρό για την επιστροφή, είχα την ευκαιρία να φωτογραφίσω το ανεσκαμμένο τμήμα της αρχαίας Ιεράς Οδού που έχει αναδειχθεί δίπλα από την είσοδο του σταθμού.
 Η διαδρομή που ακολούθησα από την αρχή (Αγία Παρασκευή) ως το τέλος (σταθμός Αιγάλεω) είχε μήκος περίπου 20 χλμ και φαίνεται στον παρακάτω χάρτη. Κάνοντας κλικ εδώ μπορείτε να κατεβάσετε το αντίστοιχο αρχείο kmz.
Αν η γραμμή των ορυχείων είχε διατηρηθεί, μαζί με τη γραμμή του Λαυρίου, θα μπορούσαν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά ως ένα δίκτυο τραμ/ελαφρύ σιδηροδρόμου κατά τα πρότυπα του S-Bahn της Karlsruhe ή του OEG (βλ. παλιότερη ανάρτηση σχετικά με τη γραμμή του Λαυρίου). Στο σημείο που γίνονταν η συνάντηση των γραμμών και υπάρχει σήμερα ο σταθμός των Αγίων Αναργύρων, θα μπορούσε να βρίσκεται ένας σημαντικός συγκοινωνιακός κόμβος όπως το ΣΚΑ αλλά σε βολικότερη θέση, μέσα σε πυκνοκατοικημένη περιοχή, όχι στη μέση του πουθενά. Δυστυχώς όμως τα λάθη που έγιναν τη δεκαετία του 1950 (κλείσιμο γραμμών Λαυρίου και Ανθούπολης, ξήλωμα του τραμ της Αθήνας) επαναλήφθηκαν 4 δεκαετίες αργότερα με την κατάργηση της μετρικής γραμμής Αθήνας - Κορίνθου, τη μοναδική ευκαιρία για έναν πραγματικό προαστιακό σιδηρόδρομο στη δυτική Αττική.